WE BLOG

            1923-c ü il sentyabrında M.Ə.Rəsulzadə İstanbulda mühacirət mətbuatının əsasını qoyur.Jurnal isə "Yeni Qafqasiya" adlanır.Onun Polşa Xarici İşlər Nazirliyinin rəsmisi olan Qolubkaya ünvanladığı məktubda mühacirət mətbuatı problemlərinə toxunur və yazırdı: "Siz haqlısınız ,pul azdır,amma çox lazımdır.Pulları havaya sovurmaq lazım deyil.Gördüyünüz kimi ,biz onları havaya sovurmuruq".(Az.mətbuat tarixi antologiyası-mühacirət dövrü,3-cü cild,səh 132). Özü İstanbulda ,ürəyi isə Vətəndə olan Rəsulzadə Qafqaz xalqlarının mübarizəsinin dəstəklənməsi üçün  "Yeni Qafqasiya" jurnalında çağırış xarakterli məqalələr yerləşdirirdi. O,Polşa rəsmiləri ilə olan məxfi yazışmalarının birində məsələ ilə əlaqəli yazırdı."Tərəfimdən həyata keçirilən tədbirlərin spesifik xüsusiyyətlərinə baxmayaraq ,mən artıq nəinki "Yeni Qafqaz" jurnalında bir sıra çağırışlar yerləşdirmişəm, hətta işin müdafiəsi üçün məqalələr də yazmışam.(Az.Mətbu...

Əgər bir zamanlar insanlar informasiya almağın aclığını çəkirdilərsə ,bu günlərdə  isə onlar lazımsız məlumatlarla beyinlərini doldurmaq istəmirlər.Yəni onlar o qədər boldur ki,seçim şəxsin özünə buraxılır.Küçədə getdiyin yerdə belə yeni hadisənin şahidi olursan   eşidirsən. Bəzən "Məlumat Bürosu" xarakteri daşıyan internet ,TV ,qəzetlərdən  uzaq qaçmaq istəyirsən. Həyatda yaşaya  ,baş çıxara biləcəyin qədər  bilməlisən.Bütün bunlardan qaçmaq isə yuxarıda nümunə göstərdiyim filmin epizodunu xatırladır.Ata xaricdə təhsil almış ,hələ də oxumaq sevdasında oğluna -Yaşaya biləcəyin qədər bil deyirdi. Umumən çox bilmək ziyandır.Ziyan olan əlbəttə təhsil deyil.Özünü yeni lazımsız informasiyanı bilməyə məcbur etməkdir.Məsələn hansısa fikri kimsə nə vaxtsa deyib,kimsə nə vaxtsa şedevr  musiqi bəstələyib.Beləliklə onların kopyasını oxumaq ,dinləmək lazımsız məlumat kimidir.Misalçün bəzən sual verirlər -Bizimkilərdən kimləri oxumusan ? Mütailə etdiklərimi...

Mən acam. Motsart səslənir. Pul da istəyirəm. İşıqlar sönür. Bütün bunlar ürək bulandırır. Lənətə gələsən səni ,Bütün həyatımı əlimdən aldın. Motsartın parçasını ifa edən gənc pioninoya daha bərk vurur.Hisslərlə bərabər ,ürək döyüntüləri sürətlənir. Saymağa başla Bir - De görüm bir. Eşitmirsən bir de! Uşaq ağlayan səsiylə -Bir . Sən ailə qurmamısan ,başa düşürsən .İndi mənə yemək və pul ver. Tez ol!  Səninlə deyiləm de iki. Süküut çökür ,sonra eyni səslər pəncərədən evə çökür. Motsart səslənir. O sərsəm də elə düşünür ki ,hər şeyi dəyişəcək hə? Uşaq dörd deməmiş əlinin tərsiylə isti,ağrıdıcı əzabı hiss edir. Motsart dayanır sükut  çökür.

Çərşənbə axşamı .Əlimdə bir həftə bundan qabaq oxuduğum sonra hansısa səbəblərdən yarımçıq qoyduğum kitab.Kitab belə adlanır -Xəzər sözlüyü.Yadımdadır hələ 40 səhifəsini oxumuşdum ,amma kitabı oxumuş insanlardan -Bu kitab nə üçün yazılıb soruşurdum?Bu əsərin yazılmasında məqsəd nədir?Və yaxud Xəzər xaqanlığı qismində bir ölkənin hansı dini qəbul etməsinin bu qədər öyrənilib,araşdırılmasının nə əhəmiyyəti var? Səhifələri vərəqləyəndə Milorad Paviç(Əsərin müəllifi) qeyd edir di ki ,əsəri hardan oxumanızın elə də əhəmiyyəti yoxdur.istəsəz lap ortasından da başlaya bilərsiniz və yaxudda ona əlavələr edə bilərsiniz.Kitabi yekunlaşdırdım.Sonra hadisələri zəncirvari qruplaşdırmaq istədim.Nədənsə hər şey təzadlı qaldı.Müəllifində qeyd elədiyi kimi bu dəfə kiatbdakı surətləri əlaqələndirməyə çalışmaq üçün kitabın əvvəlinə,sonuna,ortasına qayıtmalı oldum. Bir şey aydındır ki əsərdə Avram Brankoviç ,Atex ,Xəzər Xaqanının,Yusif Məsudinin adları tez-tez çəkilir.Nəzərinizə çatdırım ki əsər üç h...

Xoşbəxt ölüm -Məgər ölümün də xoşbəxtliyi olur? Fərqi yoxdur xoşbəxtiyi qırxında yaxalamısan və ya xoşbəxtliyi yaxaladığın anda ölüm səni haqlayır-Bunların heç birinin fərqi yoxdur .Əsas odur ki insanların xoşbəxtsənmi verdikləri suala -Bəli sizin adını qoyduğunuz xoşbəxtlik məfhumunun özü qədər xoşbəxtəm-Deyə bilirsən.Yenə də fərqi yoxdur qarşındakının və yaxud sizin xoşbəxtliyə yanaşma tərziniz necədir,onu necə başa düşürsünüz. Başqa tərəfdən insanların sənə bəzəkli xonçada sunduğu xoşbəxtliyə əlinin tərsiylə geri çevirisənsə deməli İnsan Kimi Yaşayırsan.Özünün arzuladığın həyatı seçirsən .Orta həyat yaşamağa yaşamaq kimi baxmırsan -Yaşayırsansa yanmalısan deyirsən. Merso əsər boyu Günəşi axtarır .Marselin,Vyananın küçələrində gəzib tənhalığına həndəm ola biləcək Günəşlə sazişə girmək  istəyir.Uzaq Avropaya Günəşi axtarmaq üçün yola düşür., onu ölkəsi Əlcəzairdə tapır,amma Patrisi Mersonun tapdığı Günəş öümlə mübarizə apararkən boğazında ilişib qalmış daşa müqavimət olaraq sü...

-Bizim evimiz ,toyuq-cücəmiz ,dovşanlarımız olacaq ,Corc elə deyil?Bir az onlardan danış ,Corc -Bax ,Lenni bizim o çayın kənarında evimiz olacaq. Əsər boyu bu iki nəfərin dialoqunun şahidi olursan.Söhbətin məğzi isə eynidir.Gələcək üçün ümid etmək.Pisdən söhbət gedə bilməz,yaxşılıq üzərində qurulan xoş xəyallar. Əsəri oxumağa başlayanda Lenni obrazını beynimdə canlandırıb "İnsan nə qədər axmaq olar düşünürdüm".Lenninin müstəqil qərar verdiyi situasiya yoxdur,qərarsızdır,Xarakteri ilə güclü görünüşü arasında təzad var.Süjet boyu onu çox danışan görmürük.Danışsada oxucu artıq bilir ki o növbəti dəfə nə deyəcək.Bəs onda yazıçı nə üçün əsas süjet xəttini bu obraz üzərində qurub?Çünki o səfeh,dinməz,harda peyda olacağını bilməyən ümiddir.Amma bu ümid işiğı o qədər zəifdir ki,arxadan gələn dost zərbəsi ilə məhv olmağa hazırdır. Belə ümid kimə gərəkdir? Əslində bütün ümidsizliyə qarşı Con Steynbekin yaratdığı obrazdır.Lenni mənə "İdiyotu","Don Kixotu"...

Nəsə ağlına gəldisə sinəsindəki medalyonu qırıb yerə atdı.Kənardan kimsə onu müşahidə etsə idi düşünərdi ki,"o nədənsə qurtulmaq arzusundadır.Elə bu səbəbdən medalyonu hirslə dartıb boynundan atır." Bir neçə dəqiqə əvvəl dostları medalyonun ona yaraşdığını desələrdə.O bu tərifləri eşitməkdən də narazı idi.İnsanların diqqətinin onun boynundan asılmış əşyaya yönəlməsi onu büsbütün əsəbləşdirmişdi.Sanki dostları medalyona baxmaqla onun keçmişini məsxərəryə qoyurdular. Cəld yerə atdığı əşyanı götürdü,cibinə saldı.Sağa-sola baxıb əmin olmaq istədi ki onu heç kim kənardan izləmir. Çölə çıxıb qapını arxasıyca eyni qəzəblə çırpdı.Bayırda ara vermədən qar yağırdı.Ayaqqabıları ilə sanki qarı əzir ,bütün hirsini ondan çıxırdı.Dostlarının bilərəkdən və ya bilməyərəkdən etdikləri bu saymazyana davranış onu özündən çıxarmışdı.Onları bir neçə saniyə yamsıladı."Sonya bu sənə çox yaraşır." Sonra qəzəblə növbəti qar topasını yol boyu çırpdı.Bu gün çox yorulmuşdu.Oturacağa yax...

Çox sıxılanda insanları müşahidə etməyə başlayıram.Metroda,avtobusda ,küçədə.Bizim cəmiyyətdə də bir nöqtəyə çox ilişib qalanda səhv başa düşürlər.Bəzən  müşahidə etdiyim insanlarda nəyisə bəyənməmiş,filan cür olsaydı daha yaxşı olardı dediyim də olmuşdu.Təəssüf edirəm ki ,çəkmək qabiliyyətim olmadığından sadəcə düşündüklərim xəyal olaraq qalmışdı.Axı çəkmək üçün istedadın olmalıdır.Nəysə. Bu gün səhər isə uşaqlar üçün nəzərdə tutulmuş rəngbərəng ONLİNE JURNAL  ilə tanış oldum.Karikaturaların bolluğu ,yazıların əyləncəli xarakteri ilə əminəm uşaqların xoşuna gələn nəsə olmalı idi. Karikatura barədə sadəcə məqalədən oxumuşdum .Onu bilirdim ki İkinci Dünya Müharibəsi dövründə Sovetlər qarşı cəbhənin çox əcaib rəsimlərini çəkirdilər.Məsələn Hitleri qrafikanın gücü ilə alçaldır ,elə imic formalaşdırmaq istəyirdilər ki ,o qəddar,zülümkar biridir.Yəni bu karikaturanın təbliğat xarakteri daşıyan forması idi. Bizim ölkədə isə Karikatura sənəti elədə inkişaf etmədiyini düşünü...